Przejdź do treści głównej
Pomniki / zabytki

Pomnik Marcina Lutra w Bielsku-Białej

4.2 / 5
(2590 ocen)
Pomnik Marcina Lutra w Bielsku-Białej

Odpowiedź w trzech zdaniach

Pomnik Marcina Lutra stoi na placu jego imienia w centrum Bielska-Białej, tuż przy ewangelickim kościele Zbawiciela. To jedyny w Polsce pomnik reformatora. Przyjść warto, żeby zobaczyć rzeźbę z początku XX wieku, która przetrwała czasy, gdy podobne monumenty znikały, i poznać historię ewangelickiego Bielska.

Co to za obiekt

Postać Lutra ma 2,5 m wysokości i waży 690 kg. Reformator stoi w pełnej sylwetce, w todze, z rękami wyciągniętymi przed siebie i Biblią w dłoniach. Autorem rzeźby jest wiedeński artysta Franz Vogl. Figura stoi na granitowym cokole, który wykonał bielski kamieniarz Theodor Gröger.

Plac z pomnikiem leży w okolicy zwanej Bielskim Syjonem, dawnym ewangelickim sercu miasta. Dla bielszczan monument jest od dawna symbolem tej wspólnoty na Śląsku Cieszyńskim.

Historia

Pomysł zgłosił Heinrich Wilhelm Förster, właściciel fabryki włókienniczej w Aleksandrowicach. Parafia Zbawiciela go poparła, ale na poważnie sprawę podjęto dopiero w 1897 r. Projekt przedstawiono na zebraniu parafian 10 listopada tego roku. Powołano wtedy komitet z Adolfem Mänhardtem seniorem, wicekuratorem zboru, na czele. Uczestnicy zdecydowali, że nowy pomnik ma nie naśladować wcześniejszych wizerunków Lutra.

Pieniądze pochodziły głównie z darów parafian i sprzedaży cegiełek z rysunkiem pomnika. Mniejszą część dołożyły gminy ewangelickie z Warszawy i Tomaszowa Mazowieckiego, do których parafia zwróciła się o wsparcie.

W 1899 r., gdy większość funduszy była już zebrana, ogłoszono konkurs na model. Wpłynęły trzy projekty: E. Hegenbartha, Ignatza Rössnera (twórcy pomnika w Ašu) i Franza Vogla. Wygrał Vogl. Odlew wykonała wiedeńska filia zakładów Arthura Kruppa z Berndorf, a cokół zlecono bielskiej firmie Gröger. Miejsce przed kościołem wybrał sam rzeźbiarz i on też zaprojektował zieleń wokół figury.

Cokół ustawiono 11 maja 1900 r. Uroczystości zaczęły się 6 września wieczorem familijnym w Strzelnicy, w dzisiejszej siedzibie Bielskiego Centrum Kultury. Następnego dnia obradował Główny Związek Ewangelickiego Stowarzyszenia Gustawa Adolfa i wystawiono sztukę Hansa Herriga „Martin Luther. Festspiel”. Główny dzień przypadł na sobotę 8 września. O 8:30 z wieży kościoła popłynęła muzyka miejskiej orkiestry, po czym uczestnicy przeszli w pochodzie przez bramę ceremonialną. Pastor Artur Schmidt opowiedział historię pomnika, a prezes komitetu poprosił zbór o przyjęcie rzeźby i opiekę nad nią „po wsze czasy”. Pod pomnikiem złożono wieńce.

Początkowo wiele osób krytykowało twarz Lutra, bo odbiegała od rzeczywistego wyglądu reformatora. Vogl nie chciał jednak oddać fizjonomii, tylko ideę: bohaterstwo ducha, wielkość i dumę miasta. Z czasem spór ucichł.

W 1945 r. z Polski zniknęły nieliczne pomniki Lutra, między innymi w Gdańsku i Brzegu. Bielski ostrzelali radzieccy żołnierze, ale nie został zlikwidowany. Dlatego dziś jest jedynym takim pomnikiem w kraju.

Stan dzisiaj i zwiedzanie

Pomnik stoi na placu, więc oglądasz go w przestrzeni miejskiej. Najlepiej podejść do cokołu i zobaczyć rzeźbę z bliska: gest rąk z Biblią i toga widoczne są lepiej niż z drugiej strony placu. Historię budowy obiektu opisano według Wikipedii.

Wnętrze kościoła Zbawiciela to osobna sprawa. Godziny nabożeństw i ewentualnego zwiedzania podaje parafia na swojej stronie. Sprawdź je przed wizytą, zamiast liczyć na otwarte drzwi.

Okolica i dojazd

Do placu Marcina Lutra w centrum Bielska-Białej najwygodniej dotrzeć pieszo z pobliskich przystanków komunikacji miejskiej. Do nawigacji wpisz nazwę placu albo nazwę kościoła. Dokładny dojazd komunikacją miejską i dostępność miejsc parkingowych warto sprawdzić w rozkładzie przewoźnika oraz na mapie miasta.

Wizytę przy pomniku łatwo połączyć z innymi punktami w Bielsku-Białej. Na kulturalny spacer pasuje Galeria Bielska BWA, a w pobliżu mieści się także Galeria Zamkowa Muzeum w Bielsku-Białej. Na odpoczynek po zwiedzaniu można wybrać Park im. Juliusza Słowackiego w Bielsku-Białej. Monument to cenny punkt na trasie przez zabytki Bielska-Białej, prezentujący bogatą przeszłość tutejszej społeczności ewangelickiej.

Fot. palkin, CC BY 2.5, Wikimedia Commons

Bielsko-Biała News
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.