Teatr Polski w Bielsku-Białej

Odpowiedź w trzech zdaniach
Teatr Polski to scena dramatyczna w zabytkowym gmachu w centrum Bielska-Białej, na Dolnym Przedmieściu, przy ul. 1 Maja. Budynek otwarto w 1890 roku, a dziś działa w nim scena z klasyką, spektaklami muzycznymi i współczesnymi tekstami. Przychodzi się tu na spektakl, ale sam gmach z rzymskim łukiem triumfalnym na fasadzie jest atrakcją osobną.
Repertuar i scena
Na Małej Scenie Teatru Polskiego trafiają przede wszystkim współczesne teksty, na przykład „Natasza” Jarosławy Pulinowicz czy „Humanka” Jarosława Murawskiego.
Od 2013 roku dyrektorem naczelnym i artystycznym jest Witold Mazurkiewicz. Za jego dyrekcji na bielskiej scenie pojawiły się spektakle w nurcie teatru zaangażowanego: „Ifigenia” w reżyserii Pawła Wodzińskiego i „Królowa Margot. wojna skończy się kiedyś” Wojciecha Farugi. Grano też „Lalkę” w reżyserii Anety Groszyńskiej oraz „Makbeta” Szekspira w wersji Grzegorza Suskiego.
Teatr ma też ambicje musicalowe. „Zorba” był pierwszym pełnowymiarowym musicalem na scenie tego teatru, a Tomasz Lorek dostał za tytułową rolę Złotą Maskę. „Sześć wcieleń Jana Piszczyka” w reżyserii Wojciecha Kościelniaka zdobyło Złote Maski w kategoriach spektakl roku i scenografia.
Teatr od 2013 roku prowadzi cykl „Spektakli bez barier”. Widzowie niewidomi i słabowidzący dostają audiodeskrypcję, a niesłyszący tłumaczenie na język migowy. Projekt zdobył Nagrodę Specjalną w konkursie Śląska Rzecz.
Wcześniej, pod dyrekcją Roberta Talarczyka (2005–2013), repertuar opierał się na najnowszej dramaturgii polskiej i środkowoeuropejskiej. „Testament Teodora Sixta” wywołał wtedy w mieście debatę o tożsamości lokalnej.
Historia
Tradycje teatralne Bielska sięgają końca XVIII wieku. Po 1786 roku książę Franciszek Sułkowski urządził pierwszą scenę w dawnym browarze zamkowym.
Obecny gmach powstał ze składek. Komitet Budowy Teatru powołano w 1887 roku, a na początku 1888 apelował on do mieszkańców Bielska, Białej i Lipnika o dobrowolne datki. Złożyli się zarówno fabrykanci, jak i zwykli obywatele. Budynek wzniesiono w latach 1889–1890 według projektu wiedeńskiego architekta Emila von Förstera, a Teatr Miejski otwarto 30 września 1890 „Snem nocy letniej” Szekspira.
Gmach jest eklektyczny, z przewagą neoklasycyzmu i neobaroku. Fasadę zdobi motyw rzymskiego łuku triumfalnego oraz posągi Apolla i muz, Melpomeny i Talii. Według Wikipedii Förster wzorował bryłę na Operze Wiedeńskiej i Teatrze Narodowym w Budapeszcie. Z 1890 roku zachowała się kurtyna „Taniec Nimf” z pracowni Franciszka Rottonary. W latach 1904–1905 budynek przebudowało wiedeńskie biuro Fellner & Helmer.
Początkowo grała tu wyłącznie zawodowa scena niemiecka. Polacy założyli w 1921 roku Towarzystwo Teatru Polskiego, które zaczynało od amatorskich spektakli. Od 1934 roku miało trzy dni w tygodniu na polskie przedstawienia, a w 1938 dostało zgodę na stały teatr dramatyczny i operetkowy. Plany przerwała wojna.
Teatr Polski w obecnej postaci działa od 1945 roku. W czerwcu członkowie przedwojennego towarzystwa wznowili działalność, ale pierwszą premierę, „Pana Jowialskiego” Fredry, zagrano 18 października w Cieszynie. Zespół tworzył Stanisław Kwiatkowski, który chciał oprzeć teatr na Cieszynie. Granica na Olzie i kłopoty lokalowe zmieniły ten plan: to cieszyńska scena została filią bielskiego teatru, aż do lat 90. XX wieku. W 1949 roku teatr upaństwowiono.
Z czasów powojennych zapisały się przedsięwzięcia o zasięgu ogólnopolskim, jak „Dziady” w reżyserii M. Górkiewicza z 1965 roku i „Jeremiasz” Karola Wojtyły, wystawiony w przeddzień stanu wojennego. W kwietniu 2008 roku zakończył się generalny remont elewacji z konserwacją rzeźb, nową iluminacją i dachem. Budynek dostał też obrotową scenę, klimatyzację i nowe oświetlenie, a piwnicę zamieniono na kawiarnię. Przed wejściem stoi replika fontanny z 1895 roku, podarowanej miastu przez budowniczych bielskich wodociągów.
Bilety, godziny, dojazd
Teatr stoi przy ul. 1 Maja, w centrum miasta, na historycznym Dolnym Przedmieściu. Aktualny repertuar, ceny biletów, godziny kasy i zasady rezerwacji sprawdzisz na stronie teatru, teatr.bielsko.pl. Tam znajdziesz też terminy „Spektakli bez barier”.
W piwnicy teatru działa kawiarnia. W przewodniku po mieście opisujemy też Galerię Bielską BWA.
Fot. Gaj777, Public domain, Wikimedia Commons